دمنوش چیست ؟

دمنوش نوعی نوشیدنی است که به صورت خشک و یا تازه از گل، برگ، ساقه، ریشه، دانه، پوست میوه و یا دیگر اجزای گیاهان دارویی به دست می آید. اکثر دمنوش ها کافئین ندارند.

   از قدیمی ترین روش های به کار بردن گیاهان دارویی دم کردن و یا گرفتن عصاره آن ها به وسیله آب است. دمنوش ها را میتوان به صورت گرم و یا سرد سرو کرد. البته مصرف دمنوش سرد بجز برای برخی گیاهان خاص توصیه نمی شود، زیرا بر اثر سرد شدن، برخی مواد مؤثر دمنوش از بین می رود و اثر نوشیدنی کم می شود. بهتر است دمنوش حداکثر ظرف یک تا دو ساعت میل شود.

   تاریخچة دمنوش را نمی توان از تاریخچة گیاهان دارویی جدا کرد. تاریخ نوشته نشان از استفاده از آن ها در مصر و چین باستان دارد. در بین چینی ها، دمنوش به عنوان چای لیانگ شهرت دارد.

   در ایران در سال های اخیر، استفاده از انواع دمنوش ها با اقبال عمومی مواجه شده است. به دنبال اطلاع رسانی های انجام شده، خاصیت درمانی این نوشیدنی و تنوع بالای انواع دمنوش های مصرفی، مردم ایران بیش از پیش به مصرف آن روی آورده اند.

   دمنوش ها اگرچه خاصیت درمانی دارند و به طور طبیعی عوارض کمتری نسبت به داروهای شیمیایی دارند، اما مصرف بی رویه و غیر علمی آن ها می تواند عوارضی ناخواسته و مسمومیت های شدید به جای بگذارد. بنابراین توصیه می شود برای عملکرد بهتر این نوشیدنی دلپذیر با آگاهی از مزایا و مضرات انواع این نوشیدنی ها، مورد مصرف قرار گیرند. برای مثال گل گاوزبان که یکی از دمنوش های مورد پسند ایرانیان است، برای تمرکز اعصاب بسیار مفید می باشد اما همین نوشیدنی برای افرادی که دارای فشار خون بالا هستند می تواند به شدت مخاطره آمیز باشد. پیشنهاد میکنیم مادران در دوران بارداری و شیردهی نیز، پس از مشاوره با پزشک از دمنوش های مناسب استفاده کنند. 

 تفاوت دمنوش با چای

   چای نوعی نوشیدنی است که از برگ گیاهی با نام تخصصی (Camellia Sinensis) کاملیا سیننسیس تهیه می شود، مانند چای سیاه یا چای سبز. اما دمنوش یا چای گیاهی از برگ، گل، پوست درخت (مانند دارچین)، میوه، ریشه و یا دانة گیاهانی بخصوصی به غیر از کاملیا سیننسیس تهیه می شود.

  تفاوت دمنوش و جوشانده

   برخی گیاهان دارای بافتی سلولی سفت و خشن هستند و برای بدن انسان قابل هضم نیستند و برای دسترسی به این بافت میتوان با خیساندن گیاه در آب و دم کردن و یا جوشاندن به اثرات مفید آن ها دست یابیم. البته بین جوشاندن و دم کردن گیاهان تفاوت هایی وجود دارد و نوشیدن هر کدام بر بدن اثرات جداگانه ای میگذارد.

   برای تهیه دمنوش گیاه را کمی میکوبیم و در آب جوش ریخته به مدت چند دقیقه درب ظرف را میبندیم تا با بخار ملایم دم بکشد و بعد از صافی عبور داده و می نوشیم. مانند دمنوش گل گاوزبان، رازیانه، به لیمو و سنبل الطیب و ...

   اما در مقابل برای تهیه جوشانده قسمت های مختلف گیاه را در آب می جوشانند. در حین جوشیدن خواص بیشتری از گیاهان خارج می شود لذا از دمنوش ترکیب قوی تری دارد. البته جوشانده برخی گیاهان مفیدتر است و برخی دیگر باید به حالت دمنوش مصرف شوند زیرا موادی که در هنگام جوشیدن از گیاه خارج می شود ممکن است دارای عوارض ناگواری باشد. لذا توصیه می شود از مصرف بی رویه و خودسر این محصولات خودداری کنید.

   در دمنوش های ترکیبی معمولاً چند گیاه جهت رسیدن به یک منظور و هدف با هم ترکیب می شوند، برای مثال گروهی از دمنوش های ترکیبی انرژی زا هستند و بعضی دیگر کم کنندة فشارخون و گروهی دیگر آرامش بخش هستند که برخلاف انرژی زاها که ضربان قلب و انرژی را افزایش می دهند، به آرامش و تنش زدایی از بدن کمک می کنند.

 دمنوش، فله ای و یا کیسه ای

   برگ های خشک برخی گیاهان در بسیاری از عطاری ها هم به صورت فله ای و هم به صورت کیسه ای عرضه می شود. دمنوش ها حاوی ترکیبات مفیدی هستند که در اثر گذشت زمان و سایش با اکسیژن موجود در هوا واکنش میدهند که ممکن است از مزیت شان کاسته شود لذا باید در محیطی خشک، خنگ و در سایه نگهداری شوند. دمنوش ها به طور معمول دو تا سه ماه قابل نگه داری بوده و پس از آن نه اینکه فاسد شوند اما به مرور زمان از مزیت شان کاسته می شود.

   پیشنهاد می شود اگر برای مصرف راحت تر از دمنوش های کیسه ای خریداری میکنید که به تاریخ تولید نزدیکتر را استفاده نمایید، ولی اگر از دمنوش های فله استفاده میکنید، برای مصرف آسان میتوانید آن ها را درون فیلتر های یکبارمصرف چای و دمنوش ریخته و از نوشیدن یک دمنوش واقعی بسته به سلیقه خود لذت ببرید.